De Holocaust herdenking 2020

foto p. Heerens
De Holocaust herdenkingin het licht van het 75-jarig bevrijdingsjaar 2020
Op 27 januari 1945 , nu precies 75 jaar geleden, werd het kamp Auschwitz in
Polen door Russische troepen bevrijd.
Dat herdenken we vanavond.
Het belang van de zin van het herdenken wordt heel goed weergegeven door
de Amerikaanse filosoof George Santayana, die stelde:
“Wie de geschiedenis niet kent, is gedoemd haar te herhalen”.
Deze holocaustherdenking heeft naast herdenken ook een boodschap voor
ons.
Ds. Martin Niemöller, een Duitse protestants theoloog van de Bekennende
Kirche in Duitsland nam het in de dertiger jaren van de vorige eeuw al op
voor de joden. Hij kwam door zijn verzetshouding op de kansel, maar ook
door de door hem geschreven boeken en publicaties, bijna 9 jaar in een
concentratiekamp terecht. Als hij in de Eerste Wereldoorlog niet zo’n dappere
duikbootcommandant (die zelfs door Hitler werd bewonderd) was geweest
dan was hij zeker ter dood gebracht.
Ds. Niemöller gaf in het concentratiekamp zijn gedachten over het belang van
herdenken als volgt weer:
“Eerst kwamen de nazi’s de communisten halen. Maar ik was geen
communist, dus hield ik mijn mond.
Toen kwamen ze de joden halen, maar ik was geen jood, dus hield ik
mijn mond.
Daarna kwamen ze de vakbondsmensen halen, maar ik was geen
vakbondsman, dus hield ik mijn mond.
Daarna haalden ze de katholieken, maar ik was protestant, dus ik hield
ik mijn mond.
Toen kwamen ze mij halen. Maar nu was er niemand meer over die zijn
mond open kon doen”.
Zijn collega Ds. Dietrich Bonhoeffer , ook dominee bij de Bekennende Kirche
werd echter wel aan het einde van de oorlog in het concentratiekamp
Flossenburg vermoord.​
 
Hij was betrokken geweest bij de aanslag van Von Stauffenberg op Hitler in
juli 1944 in de bunker van Hitler (de Wolfschanze in Oost-Pruisen). Als
predikant en geestelijk leider van de aanslag had hij gesteld dat de officieren
niet meer hun eed van trouw aan Hitler hoefden na te komen, daar zij te
maken hadden gekregen met een moorddadig regime, dat zich zelfs vergreep
aan Gods Verbondsvolk (de Joden)
Eenzelfde zienswijze als die van Ds. Niemöller wordt ook heel goed verwoord
in een gedicht van Remco Campert.
Als je niet oplet
Deze muziek mag je niet spelen
Dat boek zou ik maar niet lezen
Die foto zou ik maar verscheuren
Met hem kan je beter niet gezien worden
Daar krijg je misschien last mee
Ik zou mijn mond maar houden
Wat je straks alleen nog mag
In een donker hol verborgen
Verlangen naar het licht van de vrijheid
Die je verspeeld hebt
Omdat je even de andere kant uitkeek
Toen je buren werden weggehaald.
Dit gedicht spreekt voor zichzelf. Als we niet opletten, dan vinden er allerlei
maatregelen plaats die onze vrijheid inperken en er op den duur voor zorgen
dat we alle vrijheid verliezen.
Vanavond herdenken we de slachtoffers van rassenwaan. Daarbij is het van
belang de geschiedenissen uit het verleden steeds weer te bestuderen. Daarin
hebben ook de scholen van basisonderwijs en voortgezet onderwijs een zeer
belangrijke taak.
Zodat, als er onrecht in onze naaste omgeving plaatsvindt, zoals ds. Martin
Niemöller en de dichter Remco Campert) stelden we niet moeten
“wegkijken”, maar voor onze verdrukte medemens moeten opkomen.
 
Pieter Heerens
Geplaatst in Archief, Berichten, Laatste nieuws. Bookmark de permalink.

Comments are closed.